ERKEN MENOPOZ (Premature Ovarian Failure)

ERKEN MENOPOZ (PREMATÜR MENOPOZ)
ERKEN MENOPOZ (Premature Ovarian Failure) (POF)
Ortalama menopoza girme yaşı yaklaşık 51’dir. 40 yaşından önce menopoza girilmesine erken menopoz denir. Kadınların yüzde 1’i 40 yaşından önce, binde 1’i de 30 yaşından önce menopoza girerler. Adetler ve yumurtlama tamamen kesilir, nadiren düzensiz adetler olabilir.

Erken menopoz nedenleri:
– Ameliyatla bir veya her iki yumurtalığın alınması
– Genetik – otoimmün nedenler
– Radyoterapi
– Kemaoterapi
– Turner sendromu
– Frajil-X sendromu
– 47, XXX
– Otoimmün ooforit

Menopozda olan hormonal değişimler

MENOPOZDAN SONRA VÜCUTTA OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Menopoza girdikten sonra kadın vücudunda dış görünüş olarak ve bazı iç organlarda çeşitli değişiklikler meydana gelir. Bu değişikliklerin bazıları yaşın ilerlemesi ile ilgiliyken çoğunluğunda değişen hormon seviyeleri önemli bir faktördür. Özellikler östrojen hormonunun menopoza girdikten sonra azalması vücutta önemli değişikliklere neden olur aynı şekilde androjenler (testosteron) ve progesteron hormonunun azalması da etkilidir.

Menopozda olan hormonal değişimlere bağlı bir çok dokuda atrofi gelişir. Atrofi bir oganda küçülme, incelme anlamlarına gelir. Bazı dokularda elastikiyet kaybı oluşur.

Menopoz sonrası kadın cinsel organlarında oluşan değişiklikler:
– Vulvada yani vajina dış kısmında bulunan büyük ve küçük dudaklar, klitoris gibi organlarda atrofi, küçülme meydana gelir. Buralarda cilt altında bulunan yağ dokusu azalır.
– Büyük dudaklar (labium majus) ve küçük dudaklar (iç dudaklar, labium minus) küçülür.
– Klitoris küçülür.
– Pubik bölgede bulunan kıllar azalır.
– Vajina giriş kısmı zamanla biraz daralabilir, esnekliği azalır.
– Vajina içerisindeki epitel tabakası incelir.
– Vajinanın esenekliği azalır, içerisinde görülen katlantılar (rugalar) azalır.
– Vajinanın kayganlığı azalır, bu nedenle ilişki sırasında yanma, ağrı, ufak kanamalar meydana gelebilir.
– Vajinanın rengi soluklaşır.
– Rahim ağzı (serviks) ve rahim (uterus) menopoz sonrasında boyut olarak küçülür.
– Rahim iç tabakasının kalınlığı (endometrium) azalır. Menopoz sonrasında ultrasonda bu tabakanın 5 mm’den kalın görülmesi anormal kabul edilir.
– Yumurtalıklar (over) küçülür, ultrason ile zor görülebilir hale gelirler.

İdrar yolları ile ilgili değişiklikler:
– Mesane (idrar torbası) esnekliği azalır, bu nedenle gece sık sık idrara çıkma, idrar kaçırma gibi şikayetler meydana gelebilir.
– Üretrada meydana gelen atrofi nedeniyle idrar yaparken yanma meydana gelebilir.

Memelerde oluşan değişiklikler:
– Memelerde küçülme ve sarkma meydana gelir.
– Meme başı küçülür.
– Memelerin erektil (sertleşme) özellikleri kaybolur.

Ciltte meydana gelen değişiklikler:
– Deride kırışıklıklar meydana gelir.
– Derinin kalınlığı azalır.
– Derinin esnekliği azalır.
– Saçlarda azalma meydana gelir.
– Koltuk altı tüylerinde azalma meydana gelir.
– Yüzdeki tüylerde artma meydana gelir.

Kemik ve iskelet sistemi ile ilgili değişiklikler:
– Kemik erimesi (osteoporoz) zamanla oluşur.
– Boyda kısalma izlenir.
– Kamburluk meydana gelebilir.
– Omurganın bel kısmında öne doğru olan eğrilik (lordoz) azalır.

Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve spor, sigara alkol gibi zararlı alışkanlıklardan uzak durmak, düzenli uyku hayatın her döneminde olduğu gibi menopoz sonrasında da vücudun daha sağlıklı ve formda olmasını sağlar.

DOĞUM KESİSİ DİKİŞLİ DOĞUM

EPİZYOTOMİ (DOĞUM KESİSİ) (DİKİŞLİ DOĞUM)
DİKİŞLİ NORMAL DOĞUM (halk arasındaki tabiri)
Normal doğum sırasında bebeğin daha kolay çıkmasını sağlamak ve perine bölgesinin yırtılmasını önlemek için vajen alt ucundan başlayarak yapılan kesidir. Orta hat üzerinde (median) veya yana doğru (mediolateral) olarak yapılabilir. Her doğumda uygulanmaz, sadece gerek duyulan doğumlarda uygulanır. İlk doğumlarda bile her zaman uygulanması gerekmez. Doğumdan sonra plesenta ayrıldıktan sonra epizyotomi kesisi dikişle onarılır. Kesi yapılırken ve dikilirken bu bölge lokal anestezi ile uyuşturulduğu için ağrı duyulmaz. Epizyotomi dikişleri 7 – 10 gün içinde iyileşir. Dikişleri almak gerekmez kendiliğinden eriyen iplikler kullanılır. Bazı kadınlarda çok az bazılarında ise daha fazla iz bırakabilir, bu genellikle sorun yaratmayacak düzeydedir.

Doğum sırasında kendiliğinden oluşacak bir yırtığa göre epizyotomi komplikasyonlarının daha az olması ve tamirinin daha kolay olması en önemli avantajıdır.

Nadir de olsa epizyotomi bölgesinde enfeksiyon oluşabilir. Bunun dışında morluklar, şişme, kanama görülebilir. En sık görülen şikayet ağrıdır. Ağrı kesicilerle ağrı kontrol altına alınabilir. Epizyotomi bölgesine soğuk uygulama yapılması fayda sağlayabilir.

Normal doğum kesisi ne zaman uygulanır?
Epizyotomi bebeğin başının vajinadan çıkmasına yakın, perineye başın iyice yaslanması halinde uygulanır. Başka biri ifadetle annenin 2-3 kere daha ıkınması ile bebeğin doğmasının mümküm olduğu kadar doğum ilerlediğinde uygulanır. Daha erken uygulanması doğuma kadar geçen sürede gereksiz kan kaybına neden olur.